در دنیای امروزی آرتروز زانو صرفا یک درد در مفصل ما نیست؛ بلکه مانند یک زنگ خطر است که به ما هشدار میدهد که قرار است در آیندهای نزدیک با چالشهای فراوانی مواجه شویم. چون زانو را فرسوده میکند و حرکت کردن شما دیگر کیفیتی نخواهد داشت.
اما با تمام این توضیحات، باز هم باید بگوییم که خیلی نگران نباشید! چون اگر این بیماری را بشناسید و نکات پیشگیری از آن را بدانید، قابل کنترل و درمان است. برای دانستن موارد بیشتر در این زمینه، تا پایان این مقاله از سایت دکتر سینا طالبی با ما همراه باشید.
معرفی آرتروز زانو؛ چرا انقدر شایع است؟
آرتروز زانو یک مشکل جدی در جامعه امروز است که با تغییرات سبک زندگی کمکم در حال همهگیر شدن است. این مشکل زمانی به وجود میآید که غضروفهای مفصل زانو به مرور تحلیل بروند. غضروف یک بافت نرم و محکم است که در انتهای هر استخوان در بدن ما قرار دارد، استخوانها را میپوشاند و باعث میشود تا مفصل راحتتر حرکت کند. وقتی این غضروفها به دلایل مختلف از بین بروند، استخوانها باهم مماس میشوند، ساییدگی اتفاق میافتد و در نتیجه زانو دردناک و متورم میشود و دیگر به راحتی نمیتوانید آن را حرکت دهید.
آرتروز یک نوع بیماری پیشرو است؛ یعنی با گذر زمان اگر به دنبال درمان آن نباشید بدتر میشود و درد زانو توان شما را خواهد گرفت. هر قدم شما با درد همراه خواهد بود و دیگر نمیتوانید مانند قبل راحت زندگی کنید.
توضیحات دکتر سینا طالبی درباره آرتروز زانو و درمان آن
ویدیوی زیر را مشاهده کنید چون آرتروز زانو را از دیدگاه دکتر سینا طالبی، جراح و متخصص ارتوپدی در تهران خواهید شناخت:
درمان واقعی برای ارتروز
این مشکل بیشتر چه کسانی را درگیر میکند؟
فرقی نمیکند چه شرایطی داشته باشید؛ آرتروز زانو ممکن است برای هر کسی پیش بیاید و درد ایجاد کند. اما اگر بخواهیم دقیقتر نگاه کنیم، افراد زیر بیشتر در معرض این مشکل قرار دارند:
- افراد بالای 40 سال از اولین کاندیدای ابتلا به آرتروز هستند زیرا همانطور که میدانید، هر چه سن شما افزایش مییابد، غضروفها بهطور طبیعی تحلیل میروند و ساییدگی استخوانها به هم آرتروز ایجاد میکند.
- اکثر بانوان از جمله بانوانی که به سن یائسگی رسیدهاند، به دلیل تغییرات هورمونی که در بدن آنها ایجاد شده، ممکن است با آرتروز مواجه شوند.
- کسانی که وزن آنها از محدوده نرمال بیشتر است و اضافه وزن زیادی دارند هم کیس ابتلا به آرتروز هستند. چون فشاری که زانوی آنها متحمل میشود، بیشتر از افراد با وزن مناسب است. همین فشار باعث تخریب سریعتر غضروف میشود.
- اگر تا به حال سابقه پارگی رباط صلیبی، جراحی زانو، شکستگی و عملهای دیگری داشتهاید، ممکن است به دلیل اینکه ساختار زانوی شما تا حدی ضعیف شده درگیر آرتروز شوید.
- سابقه خانوادگی و ژنتیک نیز در ایجاد آرتروز زانو تاثیر دارند. یعنی اگر نسل قبل از شما دچار آرتروز بودهاند، ممکن است شما هم در اثر رعایت نکردن نکات مراقبتی آرتروز زانو بگیرید.
- کسانی که به صورت حرفهای ورزش میکنند یا مشاغل سنگینی دارند، به دلیل ایستادنهای طولانی و کارهای پرفشاری که انجام میدهند، خطر آرتروز همیشه با آنهاست.
برای مطالعه بیشتر: آسیبهای ورزشی و ارتباط آنها با مشکلات زانو چیست؟
چرا دچار آرتروز زانو میشویم؟
غالبا آرتروز زانو یا در اثر یک دلیل یا ترکیبی از دلایل ایجاد میشود. موارد زیر از مهمترینها هستند:
- ساییدگی طبیعی با بالا رفتن سن: غضروف با گذر زمان نازک و شکننده میشود.
- صدمات قبلی: شکستگیها یا آسیب رباطها میتواند شروع فرایند آرتروز باشد.
- اضافه وزن و فشار زیاد روی زانو: هر کیلو اضافه وزن فشار زیادی به مفصل وارد میکند.
- التهاب مزمن مفصل: بیماریهای التهابی مانند روماتیسم میتوانند باعث تخریب غضروف شوند.
- عوامل ژنتیکی: برخی افراد به دلیل سابقه خانوادگی، مستعد آرتروز هستند.
- سایر مشکلات سلامتی: اگر مبتلا به بیماری های خود ایمنی باشید، در بین کیسهای ابتلا به آرتروز قرار میگیرید.
« تجربیات بیماران از درمان آرتروز زانو نزد دکتر سینا طالبی »
علائم آرتروز زانو چیست؟
علائم آرتروز ممکن است تدریجی ظاهر شوند و در ابتدا خفیف باشند اما با پیشرفت بیماری بیشتر میشوند. در جدول زیر علائمی را آوردهایم که در بیشتر افراد مبتلا به آرتروز دیده میشود:
| علائم | توضیحات |
|---|---|
| درد زانو | درد مداوم یا متناوب، به ویژه هنگام راه رفتن، بالا رفتن و پایین آمدن از پله یا پس از نشستن طولانی |
| خشکی مفصل | احساس خشکی و محدودیت در حرکت، به خصوص بعد از خواب یا بیتحرکی طولانی |
| تورم و التهاب | ورم اطراف زانو به دلیل تجمع مایع یا التهاب بافت مفصل |
| صدای تقتق، خرت یا ساییدگی | شنیدن صدا هنگام خم و راست کردن زانو به دلیل سایش سطح مفصل |
| محدودیت حرکت | سختی در خم یا صاف کردن کامل زانو و کاهش انعطاف پذیری |
| ضعف عضلانی | کاهش قدرت عضلات اطراف زانو که باعث بیثباتی مفصل میشود |
| تغییر شکل زانو | در مراحل پیشرفته ممکن است زانو به سمت داخل یا خارج انحراف پیدا کند |
| احساس گرما در مفصل | گاهی به دلیل اینکه مفصل دچار التهاب شده، در ناحیه زانو احساس داغی دارید |
| کاهش توان برای انجام فعالیتهای روزانه | سخت شدن کارهایی مثل راه رفتن طولانی، دویدن یا حتی نشستن روی زمین با زانوی جمع |
آیا هر دردی در زانو نشانه آرتروز است؟
نه، اینکه هر دردی را به آرتروز زانو ارتباط بدهیم درست نیست. درد طبیعی در زانو یک مسئله است و داشتن آرتروز مسئله دیگری است. آرتروز علائم مشخصی دارد که شاید اگر خود شما هم در طول زمان به آن دقت کنید متوجه شوید که آرتروز زانو دارید یا خیر. برخی از موارد دیگری که در زانو درد ایجاد میکنند:
- آسیبهای ورزشی یا ضربهای مثل پارگی رباط یا مینیسک
- عفونت مفصل که درد شدید و تورم ایجاد میکند
- التهاب تاندونها (تاندونیت) به دلیل استفاده بیش از حد از زانو
- بورسیت زانو (التهاب کیسههای کوچک پر از مایع در اطراف مفصل)
- دردهای ناشی از مشکلات کمر یا اعصاب که به زانو ارجاع داده میشوند
با این حال اگر هر کدام از علائم دیگر آرتروز که قبلتر به آن اشاره کردیم را داشتید، بهتر است فکری جدیتر برای درد زانوی خود داشته باشید. دکتر سینا طالبی در جلسات مشاوره بیماران را تا بهبودی تا راهنمایی میکنند.
چگونه میتوانیم از آرتروز زانو پیشگیری کنیم؟
اگر بخواهیم واقع بینانه به این موضوع نگاه کنیم، پیشگیری کامل از آرتروز امکانپذیر نیست. با این حال، میتوانید با اجتناب از آسیبدیدگی و داشتن یک سبک زندگی سالم، خطر ابتلا به این بیماری را به حداقل برسانید.
قبل از هر چیز باید وزن بدن را در محدوده نرمال و طبیعی حفظ کنیم تا فشار کمتری به مفصل زانو برسد. ورزش یا شغلی که فشار مکرری به مفاصل شما وارد میکند و آنها را مجبور به تحمل بار بیش از حد میکند، میتواند خطر ابتلا به آرتروز را افزایش دهد. سعی کنید هر هفته حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی نسبتا سبک (مانند دوچرخه سواری یا پیادهروی سریع) انجام دهید، به علاوه برخی تمرینات قدرتی که عضلات اصلی شما را درگیر میکنند، حداقل دو یا سه روز در هفته انجام دهید تا سلامت عمومی شما پایدار شود.
مراقب حرکات روزمره هم باشید؛ از نشستن طولانی مدت به حالت چهارزانو یا دو زانو و بلند کردن اجسام سنگین به شکل نادرست پرهیز کنید. اگر پشت میز کار میکنید، مطمئن شوید که صندلی شما در ارتفاع مناسبی قرار دارد و مرتباً از جا بلند شوید و قدمی بزنید.
تغذیه شما هم باید غنی از کلسیم، ویتامین D و امگا۳ باشد و آب کافی بنوشید تا عضروف سالم بماند.
از تاثیر کفش راحت و استاندارد غافل نشوید. در نهایت اگر دچار آسیب ورزشی یا درد زانو شدید، درمان را به تعویق نیندازید تا از پیشرفت مشکل جلوگیری شود.
بیشتر بخوانید: آرتروسکوپی زانو چیست؟
چه مواردی آرتروز را شدیدتر میکنند؟
برخی عوامل میتوانند روند پیشرفت آرتروز را سریعتر کنند:
- اضافه وزن و چاقی
- فعالیت های سنگین، مکرر و پرفشار
- مصرف ناکافی کلسیم و ویتامین D
- تأخیر در مراجعه به پزشک و درمان به موقع
- سابقه آسیبهای قبلی زانو
نحوه تشخیص آرتروز زانو
تشخیص آرتروز زانو معمولاً ترکیبی از معاینه بالینی و روشهای تصویربرداری است:
- معاینه بالینی توسط متخصص: بررسی دامنه حرکت، درد، تورم و صداهای مفصل
- عکسبرداری (X-ray): پزشک در تصاویر متوجه نازک شدن غضروف، میزان ساییدگی استخوان ها و تشکیل خار استخوانی میشود.
- MRI در صورت نیاز: این کار برای بررسی آسیبهایی که به بافت نرم و غضروفهای داخلی رسیده انجام میشود.
- آزمایشهای تکمیلی: اگر بیمار مشکوک به بیماری روماتیسمی باشد، این آزمایش ها انجام خواهد شد.
6 توصیه مهم برای کسانی که درگیر آرتروز شدهاند
این موارد خیلی میتوانند به شما کمک کنند:
- حرکت را متوقف نکنید: استراحت طولانی باعث خشک شدن مفصل میشود. پیاده روی سبک و تمرینات کششی ملایم را در برنامه روزانهتان بگنجانید.
- تقویت عضلات اطراف زانو: تمرینات قدرتی ساده مثل اسکات ملایم یا بالا بردن پا در حالت خوابیده به ثبات مفصل کمک میکند.
- مدیریت وزن: حتی کاهش چند کیلو وزن میتواند فشار روی مفصل زانو را تا حد زیادی کم کند.
- استفاده از گرما و سرما: کمپرس گرم برای کاهش خشکی و کمپرس سرد برای کنترل التهاب و ورم مفید است.
- تغذیه ضدالتهاب: مواد غذایی مثل ماهی سالمون، گردو، زردچوبه و سبزیجات تازه التهاب مفاصل را کاهش میدهند.
- مشاوره با پزشک و پیگیری درمان: دارو، فیزیوتراپی یا تزریق در صورت نیاز باید تحت نظر پزشک انجام شود تا از پیشرفت بیماری جلوگیری شود.
چه درمان هایی برای آرتروز مفید است؟
درمان های زیر شاید تا حدودی بتواند درد و آزار زانو را کم کند:
1. دارو درمانی
مسکنها و داروهای ضدالتهاب مثل ایبوپروفن یا ناپروکسن برای کاهش درد و تورم مفیدند. مکملهایی مثل گلوکزامین یا کندرویتین هم گاهی کمککننده هستند.
2. تزریقات داخل مفصل
تزریق کورتون برای کنترل التهاب یا هیالورونیک اسید برای بهبود لغزندگی مفصل کاربرد دارد.
3. درمان های نوین
روشهایی مثل PRP (پلاسمای غنی از پلاکت) یا سلولدرمانی برای بازسازی بافت مفصل در مراحل اولیه امیدوارکننده هستند.
4. جراحی
در مراحل پیشرفته، تعویض مفصل زانو یا آرتروسکوپی ممکن است ضروری باشد.
برای مطالعه بیشتر: تزریق پی آر پی به زانو چه مزایایی دارد؟
نقش مراجعه به متخصص ارتوپدی
آرتروز زانو بیماری پیچیدهای است که تشخیص دقیق و درمان به موقع نقش مهمی در حفظ کیفیت زندگی دارد. متخصص ارتوپدی میتواند:
- علت دقیق درد و آسیب را مشخص کند
- برنامه درمانی فردی شامل دارو، فیزیوتراپی و ورزش ارائه دهد
- در صورت نیاز، بهترین گزینه جراحی را با حداقل عوارض پیشنهاد کند
مراجعه به پزشک متخصص باعث میشود بیمار از روشهای نوین درمانی و مراقبتهای علمی بهره مند شود و درد خود را کنترل کند، بدون آنکه نیاز به جراحی غیرضروری پیدا کند. دکتر سینا طالبی با تجربه سالها درمان بیماری های زانو آماده کمک رسانی به بیماران است.
پرسش های پرتکرار بیماران
این روشها باعث میشوند که غضروف و مفصل روانتر و لغزندهتر در کنار هم باشند و ساییدگی و التهاب در زانو به وجود نیاید.
بله امکان دارد که شما آرتروز را از پدر یا مادر خود به ارث ببرید اما توجه کنید که اگر سبک زندگی سالمی داشته باشید میشود از این مشکل جلوگیری کرد. بنابراین قدرت مراقبتها و رعایت نکات بیشتر از ارث و ژنتیک است.
اگر آرتروز در مرحله پیشرفته باشد، یعنی سالها دچار این مشکل بوده باشید؛ درد زیادی داشته باشید و درمانهای دارویی و غیرجراحی برای شما مثمر ثمر نبوده باشند، شاید کیس جراحی باشید. اما در نهایت همه چیز به نظر پزشک شما بستگی دارد.
بله قطعا. تجربه پزشکان مختلف از جمله دکتر سینا طالبی ثابت کرده کسانی که ورزش میکنند و در جلسات فیزیوتراپی هم شرکت دارند، عضلات آنها قویتر میشود و زانوی آنها راحتتر حرکت میکند. همچنین ورزش به دلیل نگه داشتن وزن شما در محدوده ثابت و سالم، باعث میشود فشار وزن از روی زانوها برداشته شده؛ در نتیجه آرتروز ایجاد نمیشود و اگر هم از قبل آرتروز زانو داشته باشید، از شدیدتر شدن آن جلوگیری میکند.
بله. در کل یکی از راه های پیشنهادی پزشکان برای بهبود دردهای مفصلی از جمله زانو، آب درمانی و استخر و دیگر موارد است. چون وزن ما در آب کمی کمتر از حد معمول میشود، از همین رو دیگر به زانوها فشار نمیآید و کمی احساس آسایش در مفاصل ایجاد میکند. نکته اینجاست که تمامی این درمانها برای همه افراد نمیتواند نسخه خوبی باشد و باید حتما با پزشک ارتوپد مشورت کنید.
متاسفانه پاسخ این سوال مثبت است. آرتروز باعث میشود غضروف از بین برود و استخوانها باهم ساییدگی داشته باشند. این وضعیت، تراز بودن زانو را بهم میزند و ممکن است بعد از مدتی زانو کج و متورم شود و یا حتی یکی از پاها کوتاهتر از دیگری باشد.
پیاده روی از سبکترین و بهترین فعالیتهاییست که بسیار به سلامت بدن کمک میکند. به همین دلیل روزانه 20 تا 30 دقیقه پیاده روی کم فشار و البته با کفش خوب و مناسب برای درد زانو مفید است چون عضلات پا را قدرتمند میکند.
قاعدتا سرمای هوا آرتروز را پیشرفته نمیکند اما میتواند باعث درد و خشکی زانو شود.
